Imieniny:
Cypriana, Emanueli, Władysława

Przeciwdziałanie przemocy

  Przemoc


1 sierpnia 2010r. wprowadzone zostały zmiany dotyczące ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Podjęte kroki są wynikiem rosnącej liczby ofiar przemocy zarówno psychicznej, fizycznej, ekonomicznej jak i seksualnej. Podążając za wspomnianą ustawą, przemoc w rodzinie: „narusza podstawowe prawa człowieka, w tym prawo do życia i zdrowia oraz poszanowania godności osobistej, a władze publiczne mają obowiązek zapewnić wszystkim obywatelom równe traktowanie i poszanowanie ich praw i wolności”. Przemoc to intencjonalne działania sprawcy przyczyniające się do naruszenia praw drugiej osoby. Bez względu na formę, przemoc należy zwalczać. Ofiary przemocy jeszcze długo po jej zakończeniu odczuwają jej negatywne skutki, niektóre z nich pozostają na całe życie. W grupie największego ryzyka wciąż znajdują się dzieci, które zastraszane i słabsze od sprawcy boją się powiadomić kogoś o tym fakcie. W celu zwiększenia skuteczności profilaktyki i podejmowanych działań w momencie diagnozy o stosowaniu przemocy wprowadzone zostały następujące zmiany. Osobie wobec, której stosowana jest przemoc w rodzinie udzielać się będzie nieodpłatnej pomocy w formie: poradnictwa medycznego, psychologicznego, prawnego, socjalnego, rodzinnego i zawodowego; badania lekarskiego celem ustalenia przyczyn oraz rodzajów poniesionych obrażeń wynikających z faktu przemocy w rodzinie, a co za tym idzie wydania adekwatnego do stanu zdrowia ofiary zaświadczenia lekarskiego, którego wzór określony został przez Ministra właściwego do spraw zdrowia; w przypadku gdy ofiara przemocy rodzinnej zamieszkuje wspólnie ze sprawcą przemocy nie mając przy tym tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, zapewnia się takiej osobie pomoc w pozyskaniu mieszkania. Ponadto wprowadzone zostaną zmiany w standardach dotyczących: usług specjalistycznych ośrodków wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie, kwalifikacji osób w nich zatrudnionych oraz kierunków prowadzenia działań korekcyjno-edukacyjnych wobec sprawców przemocy rodzinnej. W ramach zmian poszerzone zostały zadania własne gminy, w których za najważniejsze działanie uznano tworzenie” gminnego systemu przeciwdziałania przemocy w rodzinie” między innymi poprzez poradnictwo i wczesną interwencję w zakresie sytuacji kryzysowej dotyczącej przemocy w rodzinie oraz tworzenie zespołów interdyscyplinarnych. Działania te szczególnie ukierunkowane są na poszerzenie wiedzy rodziców dotyczącej właściwych form wychowania dzieci, celem wzmocnienia opiekuńczych i wychowawczych umiejętności rodziców w rodzinach narażonych na przemoc. Z kolei do zadań własnych powiatu wliczono zapewnienie ofiarom przemocy w rodzinie miejsc w ośrodkach wsparcia oraz ośrodkach interwencji kryzysowej. Dodatkowo Samorząd Województwa opracuje i zrealizuje wojewódzki program przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz program ochrony osób doświadczających przemocy. Zespoły interdyscyplinarne powoływane będą przez wójta, burmistrza bądź prezydenta miasta, w skład których wchodzić będą przedstawiciele następujących instytucji: jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, policji, oświaty, ochrony zdrowia, organizacji pozarządowych, a także kuratorzy sądowi i prokuratorzy. Ponadto zespół ten może tworzyć grupy robocze, które ukierunkowane będą na diagnozowanie, monitorowanie oraz podejmowanie odpowiednich działań względem indywidualnych rodzin doświadczonych zjawiskiem przemocy. Zadaniem głównym zespołu interdyscyplinarnego jest integrowanie i koordynowanie działań mających na celu pomoc ofiarom przemocy w rodzinie. Interwencja w środowisku rodzinnym, w którym doszło do przemocy odbywa się w oparciu o procedurę Niebieskiej Karty i nie wymaga zgody osoby, która doświadczyła przemocy w rodzinie. Powołany zespół za pomocą podejmowanych działań, do których należy: diagnozowanie problemu przemocy, profilaktyka przemocy w środowisku zagrożonym przemocą, inicjowanie interwencji w środowisku dotkniętym przemocą oraz rozpowszechnianie wszelkich informacji, które mogą pomóc w wyjściu z trudnej sytuacji, w jakiej znajduje się ofiara na celu ma przeciwdziałanie przemocy. Ponadto w przypadku bezpośredniego zagrożenia życia bądź zdrowia dziecka, w związku z przemocą pracownik socjalny ma prawo odebrać dziecko z rodziny i umieścić je u najbliższej rodziny, która nie zamieszkuje wspólnie ze sprawcą, rodzinie zastępczej bądź w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej. Decyzja podejmowana jest wspólnie z policją, lekarzem, ratownikiem medycznym lub pielęgniarką. Dodatkowo pracownik socjalny zobowiązany jest do niezwłocznego powiadomienia sądu o tym fakcie, nie później jednak niż w ciągu 24 godzin od odebrania dziecka z rodziny. Ochronę ofiary przemocy wzmacnia kolejna zmiana w ustawie, zgodnie z którą gdy członek rodziny swoim postępowaniem narusza prawa pozostałych osób zamieszkujących z nim wspólnie, stosując przemoc w rodzinie, osoba pokrzywdzona może żądać, aby na drodze postępowania sądowego sprawca przemocy został zobowiązany do opuszczenia mieszkania. Nowelizacja ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy wprowadziła całkowity zakaz stosowania kar cielesnych przez wykonujących władzę rodzicielską wobec małoletnich, nad którymi sprawują opiekę.
Reasumując wprowadzono zmiany, które są niezbędne do zwiększenia skuteczności przeciwdziałania przemocy. Praca zespołów interdyscyplinarnych wpłynie na większą efektywność podejmowanych działań w ramach profilaktyki oraz sytuacji kryzysowej, a co za tym idzie wzmocni ochronę ofiar przemocy.


Formy przemocy


Rozróżnić możemy dwie przykładowe typologie form przemocy:
1. Przemoc dzielącą się na:
o Przemoc gorąca naładowaną złością, gniewem, agresją, furią. Towarzyszą jej różne formy ekspresji tj. krzyki, wyzwiska, rękoczyny, impulsywne zachowania, gwałtowne zadawanie bólu. U jej podstaw leży szczególny rodzaj furii, narastającej w człowieku od wewnątrz, który czasem domaga się ujścia z nieodpartą siłą. Ta gorąca przemoc jest najłatwiej zauważalna. Zwykle pojawia się nagle i stosunkowo szybko znika.
o Przemoc chłodna to taka, która wyłania się z działań podejmowanych z pewną premedytacją. Bardzo często te działania mają pozytywne cele może to być czyjeś dobro, postrzeganie pewnych reguł, realizowanie jakiejś filozofii, ideologii, wiary.
2. Przemoc dzielącą się na:
• przemoc fizyczną (obejmuje takie zachowania agresywne, jak popychanie, policzkowanie, szarpanie, kopanie, duszenie, bicie pięścią, ciskanie w kogoś przedmiotami, użycie broni, nieudzielanie koniecznej pomocy, itp.);
• przemoc psychiczną (wyśmiewanie poglądów, religii, narzucanie własnych poglądów, stała krytyka, wmawianie choroby psychicznej, izolacja społeczna, domaganie się posłuszeństwa, ograniczanie snu, pożywienia, wyzywanie, upokarzanie, stosowanie gróźb, itp.);
• przemoc seksualną (wymuszanie pożycia seksualnego, wymuszanie nieakceptowanych praktyk seksualnych, wymuszanie seksu z osobami trzecimi, sadystyczne formy współżycia seksualnego, demonstrowanie zazdrości, krytyka, wyśmiewanie zachowań seksualnych partnera, itp.);
• przemoc ekonomiczną (odbieranie zarobionych pieniędzy, uniemożliwianie podjęcia pracy zarobkowej, nie zaspokajanie podstawowych materialnych potrzeb rodziny, itp.).
 

Aspekty przemocy.
Przemoc:
- jest zawsze intencjonalna,
- jest naruszeniem jakichś dóbr i praw osobistych jednostki,
- jest takim naruszeniem praw, które uniemożliwia samoobronę,
- zawsze powoduje szkodę,
- lubi się powtarzać,
- jest często rozpaczliwym zagłuszaniem poczucia niemocy,
- za przemoc zawsze odpowiedzialny jest sprawca, niezależnie od tego co zrobiła ofiara.

Objawy przemocy.
1. objawy fizyczne:
- sińce i obrzęki na twarzy, ramionach, klatce piersiowej, plecach, pod pachami, po wewnętrznej stronie ud i ramion;
- otarcia naskórka po wewnętrznych stronach kończyn, pod pachami, na żebrach, na plecach;
- krwawe pręgi i regularne przebarwienia skóry na plecach, pośladkach (czasem są odbiciem ręki lub przedmiotu, którym ofiara była bita), na nogach, stopach, dłoniach, krwawe plamy na bieliźnie;
- obrzęki na dłoniach i stopach;
- nietypowe ślady po oparzeniach np.; punktowe po gaszeniu papierosa na skórze, oparzenia w innych miejscach niż kończyny, ale także „oparzenia skarpetowe” na stopach małego dziecka;
- rany cięte, kłute, szczególnie w okolicach innych niż stopy i dłonie;
- blizny na ciele (za uszami, na głowie, trwale ubytki włosów, które powstają w wyniku wyrywania włosów ze skórą);
- widoczna trudność w chodzeniu i siadaniu;
- zwiększona wrażliwość na dotyk (szczególnie ramion, pleców i pośladków);
- otwarte rany w nietypowych miejscach (szczególnie jeżeli dziecko jest małe), zakażenia, infekcje;
- częste złamania kości;
- reakcje regresyjne np.; brak kontroli fizjologicznej u dziecka powyżej 4 roku życia (brudzenie bielizny, moczenie się, torsje), podkradanie rzeczy innym;
- reakcje kompulsywne np, obgryzanie paznokci, obżarstwo, w przypadku dzieci ssanie palca;
- częste bóle głowy i brzucha.
2. Objawy emocjonalne:
- wzrost napięcia emocjonalnego;
- wzmożona czujność, niezdolność do rozluźnienia, wzrost lęku i niepokoju „zamrożony strach”;
- brak żywej reakcji w sytuacjach emotogennych np.; przy okazji skaleczenia czy zabiegu medycznego, brak reakcji bólowej w sytuacji, która u innej osoby wywołuje nawet płacz;
- tłumiony płacz bądź ciche popłakiwanie w ukryciu;
- niska samoocena, obniżone poczucie własnej wartości, poczucie opuszczenia, odrzucenia, wycofanie, skłonność do izolacji;
- chroniczny smutek, poczucie odrętwienia, depresja;
- wzrost natręctw, tików, zachowań kompulsywnych tj. porządkowanie swoich rzeczy, sprawdzanie zapachów, unikanie niektórych pomieszczeń itd.;
- zmienność nastrojów (przeskoki od euforii do rozpaczy), płaczliwość, słaba kontrola emocji, impulsywność;
- problemy w rozwoju poczucia własnej tożsamości.
3. Objawy społeczne:
- nieufność wobec innych, niekomunikatywność;
- nieumiejętność nawiązywania kontaktów, podtrzymania więzi, pozyskania przyjaciół;
- wrogość;
- wzrost irytacji w przypadku różnych trudności, niekontrolowane wybuchy złości;
- wyuczona bezradność, nieumiejętność radzenia sobie z codziennymi zadaniami np.; ze zdyscyplinowaniem dziecka, załatwianiem spraw w urzędach, utrzymaniem pracy;
W przypadku dzieci dodatkowo są to:
- bójki z innymi dziećmi, wzrost agresywności w sytuacjach niekontrolowanych lub niezagrożonych kara;
- zobojętnienie na karę;
- drażliwość, złośliwość, hałaśliwość w zabawach grupowych;
- brak dystansu wobec dorosłych oraz odrzucanie innych osób znaczących w otoczeniu (np.; dziadków, nauczycieli czy sąsiadów);
- uzależnienie od agresora;
- ucieczki z domu;
- „bezinteresowne” niszczenie sprzętów i przedmiotów;
- opór i negatywne nastawienie;
- nieposłuszeństwo dziecka wobec większości osób.
4. Objawy emocjonalne sugerujące wykorzystanie seksualne dziecka:

- dawanie do zrozumienia, ze ma się jakąś tajemnicę,
- młodzieńcza depresja;
- niepowodzenia w nauce;
- problemy psychiatryczne dziecka;
- próby samobójcze;
- ucieczki z domu;
- przesadne unikanie płci sprawcy przemocy;
- świadomość seksualna przesadnie wykraczająca poza poziom dojrzałości dziecka;
- częste lub szczegółowe poruszanie spraw seksu w rozmowie albo zabawie.
 

Skutki przemocy.
- mechanizm błędnego koła, czyli przenoszenie z pokolenia na pokolenie agresywnych zachowań, wadliwej socjalizacji i wchodzenie w życiu dorosłym osób, które doświadczyły w dzieciństwie przemocy w podobne związki.
- uraz psychiczny, gdyż doświadczenie przemocy zwykle przekracza ludzkie zdolności przystosowawcze, czyni człowiek bezsilnym, rodzi strach i poczucie zagrożenia.
- psychologiczna reakcja na uraz, której wyróżnia się jej trzy rodzaje zaburzenia pourazowe czyli natrętne wspomnienia, odtwarzanie wspomnień bądź reagowanie pogorszeniem samopoczucia w wyniku zetknięcia się z okolicznościami przypominającymi zdarzenie. Zaburzenia te przejawiają się w poczuciu otępienia; izolowaniu się od ludzi; nie reagowaniu na otoczenie; wybuchu strachu, paniki lub agresji; unikanie okoliczności przypominających zdarzenie; trudności w zasypianiu, trudności z koncentracją, nadmierna czujność, wzmożony odruch orientacyjny, wzmożona reakcja zaskoczenia; lęk, depresja, myśli samobójcze. Powyższe objawy muszą wystąpić sześć miesiącu po ustaniu zdarzenia (zakończenia działania stresowa). Zaburzenia adaptacyjne, w przypadku jeżeli zaburzenie nie miało cech katastrofy, a miało charakter psychospołeczny. Zaburzenia te pojawiają się w okresie jednego miesiąca od zdarzenia, a ich objawami są: lęk, zmartwienie, nastrój depresyjny, poczucie niemożności opanowania obecnej sytuacji, ograniczona zdolność pokonywania codziennych trudności, skłonność do dramatycznych lub gwałtownych zachowań. Trzeci rodzaj to zaburzenia dysocjacyjne, która najprościej wytłumaczyć jako przekształcanie się nierozwiązanych problemów w objaw fizyczny, utrata spójności między wspomnieniami, a kontrolą dowolnych ruchów ciała.
- stres pourazowy, w którym wyróżniamy jego trzy główne kategorie, mianowicie nadmierne pobudzenie, które przejawiać się może nadmierną czujnością, wypatrywaniem zagrożenia, bezsennością, dolegliwościami psychosomatycznymi, koszmarami nocnymi. Osoba ta żyje w ciągłym stresie pomimo, że zagrożeniem już minęło. Kolejna kategoria wtargnięcie, pojawiająca się w postaci uporczywie wdzierających się wspomnień bądź jej fragmentów mimo, ze stresujące zdarzenie dawno już minęło. To monotonne przywracanie, pojawianie się obrazów, wrażeń którym nie towarzyszy werbalna narracja. Zawężenie, które przejawia się pewnym odrętwieniem nazywane jest również chorobą rezygnacji. W wyniku bezradności wobec stresującego wydarzenia człowiek przyjmuje spokojną postawę nieadekwatną do sytuacji. Tą kategorię stresu pourazowego charakteryzuje obojętność na ból, obniżenie inicjatywy. Ten stan może utrzymywać się nawet przez wiele lat i jest tym bardziej uporczywy im bardziej ofiara boi się odblokować swoich emocji.
- wyuczona bezradność, przejawia się w biernym znoszeniu zachowań krzywdzących, bez względu na to, iż ofiara ma pełna świadomość, że zachowania te naruszają je prawa i dobra osobiste jako człowieka i są bezprawne.
BEZPOŚREDNIA REAKCJA OFIAR NA PRZEMOC: płacz, krzyk, groźba, próba zastraszenia agresora; ucieczka do innego pomieszczenia; ucieczka z domu; bójka z agresorem; zagrożenie rozwodem; wzywanie policji; ucieczka do schroniska, noclegowni.

 

Załączniki: